Depresja

Dzień Walki z Depresją, obchodzony 23 lutego, ma na celu zwiększanie świadomości na temat tej choroby oraz zachęcanie do szukania pomocy. To ważna okazja, by przełamywać stereotypy, okazywać wsparcie osobom zmagającym się z depresją i przypominać, że proszenie o pomoc jest oznaką siły, a nie słabości.

Depresja to poważna choroba, która wpływa na nastrój i codzienne funkcjonowanie człowieka. Nie jest chwilowym smutkiem ani oznaką słabości – to zaburzenie, które wymaga zrozumienia, wsparcia i często specjalistycznego leczenia. 

Źródło: https://dobrzezejestes.org/

Konteksty na maturze

Na maturze z języka polskiego konteksty odgrywają bardzo ważną rolę – szczególnie w wypracowaniu, ale odwołać się do nich trzeba również na egzaminie ustnym. To właśnie dzięki nim możesz pokazać, że rozumiesz omawiany temat szerzej niż tylko przez pryzmat jednej lektury. Kontekst to odwołanie do innego utworu literackiego, wydarzenia historycznego, zjawiska kulturowego, filozofii, religii czy nawet biografii autora, które pomaga pogłębić interpretację. Co ważne, kontekst nie musi być długi – liczy się jego trafność i powiązanie z omawianym motywem.

Matura - motyw miłości

Walentynki to dobry moment, by zatrzymać się nad jednym z najważniejszych i najczęściej podejmowanych w literaturze motywów – motywem miłości. Z tej okazji przygotowaliśmy prezentację, która pokazuje różne konteksty związane z tym tematem. Materiał szczególnie polecamy naszym maturzystom – motyw miłości regularnie pojawia się w arkuszach maturalnych, zarówno w wypracowaniach, jak i w zadaniach dotyczących interpretacji tekstów kultury.

Miłość w literaturze ma wiele oblicz: romantyczną, nieszczęśliwą, spełnioną, tragiczną, rodzicielską, patriotyczną. Może być siłą budującą, nadającą sens życiu, ale też uczuciem niszczącym, prowadzącym do tragedii. 

Zachęcamy do zapoznania się z materiałem – nie tylko z okazji walentynek. 

Matura: Co to jest topos?

Topos to utrwalony motyw, obraz, wątek lub temat, który powtarza się w dziełach literackich i innych tekstach kultury danego kręgu cywilizacyjnego. Słowo to pochodzi z języka greckiego i oznacza „miejsce”. W szerszym znaczeniu topos jest uogólnionym wyobrażeniem lub wzorem myślenia, zakorzenionym w zbiorowej świadomości społeczeństwa. Powraca on w różnych epokach, przyjmując odmienne formy, lecz zachowując swoje podstawowe znaczenie. Ogół toposów charakterystycznych dla danej kultury nazywamy topiką.

Źródłem większości toposów kultury europejskiej są mitologia grecka i rzymska oraz Biblia. Wiele z nich wykształciło się także w średniowieczu. Badacze literatury podkreślają, że obecność tych samych motywów w utworach powstających na przestrzeni wieków świadczy o ciągłości kultury i jej bogactwie. Dzieła literackie nie powstają bowiem w oderwaniu od tradycji – twórcy nieustannie do niej nawiązują, przekształcają ją i interpretują na nowo.

Topos można rozpoznać po kilku charakterystycznych cechach. Przede wszystkim jest on uogólnionym przedstawieniem określonej wizji świata i człowieka. Wyraża uniwersalne myśli, które pozostają aktualne mimo upływu czasu. Często opiera się na schemacie postrzegania rzeczywistości wywodzącym się z Biblii lub mitologii. Stałe podejmowanie tych samych tematów świadczy o wspólnocie doświadczeń i wartości danej kultury.

Jednym z najbardziej znanych toposów jest topos Arkadii – obraz krainy wiecznego szczęścia, spokoju i harmonii z naturą. Arkadia, górzysta kraina na Peloponezie, była wyobrażana jako miejsce prostego, sielskiego życia pasterzy. W literaturze motyw ten symbolizuje idealną przestrzeń, w której człowiek czuje się bezpieczny i spełniony. Często łączy się z motywem „małej ojczyzny”, jak w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza.

Et in Arcadia ego Nicolasa Poussina

Innym ważnym motywem jest topos homo viator (łac. „podróżny”, „pielgrzym”), czyli człowieka wędrowca. Jego źródłem jest mit o Odyseuszu powracającym do Itaki. Wędrówka symbolizuje ludzkie życie, poszukiwanie sensu, prawdy i własnej tożsamości. Może mieć charakter dosłowny, edukacyjny, religijny czy metafizyczny, ale zawsze oznacza drogę ku poznaniu.

W kulturze obecny jest również topos vanitas (łac. marność). To istotny motyw w kulturze, szczególnie barokowej, oparty na biblijnej Księdze Koheleta: „Vanitas vanitatum et omnia vanitas” (Marność nad marnościami i wszystko marność). Przypomina on o przemijaniu, kruchości życia i marności dóbr doczesnych. Podobny wydźwięk ma średniowieczny motyw danse macabre – taniec śmierci, w którym śmierć ukazana jest jako siła dosięgająca wszystkich ludzi bez względu na ich pozycję społeczną.

Kolejnym przykładem jest topos theatrum mundi (łac. „teatr świata”) – świata jako teatru. Według tego wyobrażenia człowiek jest jedynie aktorem odgrywającym swoją rolę na scenie życia. Motyw ten podkreśla nietrwałość ludzkiego losu oraz podporządkowanie człowieka wyższym siłom.

Warto wspomnieć także o toposie labiryntu, wywodzącym się z mitu o Tezeuszu i Minotaurze. Labirynt symbolizuje skomplikowany świat, zagubienie człowieka i trudną drogę do prawdy. Z kolei topos exegi monumentum  (łac. "postawiłem sobie pomnik"), zapoczątkowany przez Horacego, wyraża przekonanie o nieśmiertelności poezji i sławy poety – „Non omnis moriar” („Nie wszystek umrę”).

Obecne w literaturze są również: topos złotego wieku, przedstawiający idealną epokę harmonii i pokoju; topos raju utraconego, nawiązujący do biblijnego Edenu; topos Fortuny, ukazujący zmienność ludzkiego losu; topos życia jako snu, podważający pewność ludzkiego poznania; czy średniowieczne ubi sunt? (Gdzie są?), wyrażające tęsknotę za tymi, którzy odeszli. 

Podsumowując, toposy stanowią ważny element tradycji literackiej i kulturowej. Ich znajomość pozwala lepiej rozumieć utwory z różnych epok oraz dostrzegać związki między nimi. Powracające motywy świadczą o ciągłości kultury i pokazują, że mimo zmieniających się czasów człowiek wciąż zadaje te same pytania o sens życia, przemijanie, szczęście i własne miejsce w świecie.

Z Internetem świat jest bliski

Z okazji obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu, o którym rozmawiamy na przełomie lutego i marca. Piosenka dla najmłodszych użytkowników wirtualnej rzeczywistości.

Co w sieci znajdziecie drogie dzieci....

Nauka przez zabawę dla najmłodszych użytkowników sieci z Plikiem i Folderem

Dzień Bezpiecznego Internetu

 

Książka Roku 2025

Przedstawiamy wyniki konkursu Książka Roku 2025 Polskiej Sekcji IBBY (Międzynarodowej Izby ds. Książek dla Dzieci IBBY). W tegorocznej edycji nagrody przyznano w czterech kategoriach: literackiej, graficznej, komiksowej – debiutującej w konkursie – oraz za działania na rzecz upowszechniania czytelnictwa.

Jury literackie nagrodziło w kategorii literackiej:

Gosię Herbę i Mikołaja Pasińskiego za książkę dla młodszych „Podziemna przygoda odważnej żaby Rene”, wyd. Kropka 

oraz Wita Szostaka za książkę dla starszych „Wylinka”, wyd. Powergraph

Wyróżnienia literackie przyznano:

Justynie Bednarek, Bartkowi Brosze, za książkę „Zemsta karalucha”, wyd. Nasza Księgarnia

Lidce Iwanowskiej-Szymańskiej, za książkę „Smok”, wyd. Lizacc Studio

Jury graficzne nagrodziło w kategorii książka obrazkowa/autorska:

Mariannę Sztymę za książkę „Żaba. Mała opowieść o żałobie” / tekst Anja Franczak, wyd. Wydawnictwo Albus

 

a w kategorii ilustracje i koncepcja graficzna:

Agatę Dudek za ilustracje do książki Artura Gębki „Dół”, wyd. Widnokrąg

Jury komiksowe nagrodziło w kategorii komiksowej:

Berenikę Kołomycką za komiks dla młodszych „Kocina. Zapiski z doliny”, wyd. Egmont

oraz Gretę Samuel za komiks dla starszych „EmigracJa. Notatki o człowieku”,    Fundacja Bęc Zmiana

Kapituła złożona z osób nagrodzonych w ubiegłych edycjach, nagrodę za upowszechnianie czytelnictwa przyznała Annie Giniewskiej, CzytAni – bibliotekarce z misją, propagatorce głośnego czytania, animatorce i edukatorce.  

Więcej informacji na IBBY  

Lapbooki

W styczniu uczniowie klasy 8es uczestniczyli w warsztatach poświęconych tworzeniu lapbooków pod hasłem „Powtórka z lektur”. Lapbook to tematyczna teczka, w której w kreatywny sposób gromadzi się i porządkuje najważniejsze informacje dotyczące wybranego zagadnienia. Podczas zajęć uczniowie przygotowali lapbooki dotyczące następujących lektur: „Opowieść wigilijna”, „Zemsta”, „Kamienie na szaniec”, „Dziady”, Fraszki, "Mały książę" oraz „Balladyna”.

Lapbooki

Click to read this book, made with Book Creator

read.bookcreator.com